Sesli Makale

Binbir Kiliseli Şehir

0

Binbir kiliseli şehir

“Binbir Kiliseli Şehir” adıyla anılan ve Kars ilinde bulunan Ani Harabeleri, M.Ö. 4000’li yıllara kadar uzanan tarihi ile birlikte birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Kozmopolit yapısı ve İpek Yolu ile birlikte gelen kültürel etkileşimler ve ekonomik etkiler sonucu Ani Antik Kenti zamanına göre bir metropol olarak tanımlanabilmektedir.

Abughamrents Kilisesi ve Kalıntılar

Abughamrents Kilisesi ve Kalıntılar

“Binbir Kiliseli Şehir” adıyla anılan Ani Harabeleri, Kars ilinin Ocaklı Köyü sınırları içerisindedir. Milattan önce dört binlere kadar uzanan tarihiyle Urartular döneminden kalma önemli bir kültürel mirastır. Konum olarak o noktanın seçilmesinin sebepleri ise güvenlik ve suya ulaşımdır. Doğal bir platoda konumlanması sonucu güvenlidir. Arpaçay sayesinde de şehrin su ihtiyacı karşılanmaktadır. İpek Yolu üzerinde bulunan bu yerleşim yeri, zenginliğini, kültürel çeşitliliğini ve konum olarak önemini bu yola borçludur. Denizcilik ticaretinin artmasıyla birlikte İpek Yolu zamanla önemini kaybetmiştir. Şehir de bunun sonucunda gittikçe fakirleşmiş ve 17.yy’da terkedilmiştir.

Ani, birden fazla krallığa ev sahipliği de yapmış, zamanına göre büyük bir şehirdir. Bununla birlikte bu şehir, farklı dinleri ve ulusları bir araya getiren kozmopolit bir yapıya da sahiptir. Türkler, Gürcüler ve Ermeniler uzunca bir süre burada uyum içerisinde yaşamışlardır. Bu üç kültürün günümüzdeki sınırları ve karşıtlığı göz önüne alındığında, bu kozmopolit yapı insanı hayrete düşürmektedir.2 Şehirlerdeki yaşamı etkileyen iç ve dış olaylar mevcuttur. Ani için dış olay olarak İpek Yolu’ndan geçmesi ve kervanların bu şehre uğrayarak orayı zenginleştirmesi kabul edilebilir. Şehirlerdeki iç olaylar ise direkt olarak şehrin büyüklüğü ve görkemini etkilemektedir. Kozmopolit olmayan bir şehir metropol olamaz. Ani de kendi dönemine göre bir metropoldür.
Şehir, ticaret yolu üzerinde bulunması sebebiyle birçok kez kuşatılmıştır. 1064 yılında da Selçuklular tarafından kuşatılmış ve sonucunda da Ani, Türklerin eline geçmiştir. Bunun ardından da 1071 yılında Malazgirt Savaşı’yla birlikte Anadolu’nun Türk hükümdarlığına girmesinin yolu açılmıştır.3 Şehir fethedildikten sonra kılıç hakkı olarak şehrin katedrali camiye çevrilmiştir. Fethiye Camii olarak isimlendirilen bu yapı Anadolu’da İslam sonrası ilk cami olma unvanını da kazanmıştır. Bu sebeple de tarihsel de bir öneme sahiptir.

Ani Katedrali/Fethiyye Camii Dışarıdan Görünüşü

Ani Katedrali/Fethiyye Camii Dışarıdan Görünüşü

Katedral 1001 yılında, Ayasofya’nın da onarımını yapan ünlü mimar Trdat tarafından yapılmıştır. Yapıda kırmızı tüf taşı kullanılarak bazilika planıyla birlikte tasarlanmıştır. Yöreye özgü volkanik kayaçlar da kullanılarak bulunduğu yöreyle bir bağlantı da kurmuştur.4 Bu anlayışın sonucu olarak, yere özgü malzeme kullanımından ötürü bu katedralin başka bir yere yapılamayacağı anlaşılmaktadır. Çevreye uyum amaçlı olarak kullanılan malzemelerle birlikte bu katedral, yere özgü bir özellik kazanmıştır.

Ani Katedrali/Fethiyye Camii İçeriden Görünüşü

Ani Katedrali/Fethiyye Camii İçeriden Görünüşü

Bu kadar görkemli ve önemli bir şehrin günümüzde harabelere dönüşmesinin ise farklı sebepleri bulunmaktadır. 1239 yılında Moğollar tarafından istila ve talan edilen bu şehir, 1319 yılındaki depremle birlikte de yaşanamaz hâle gelmiştir. Ve deniz ticaretinin gelişmesiyle birlikte de şehir, ekonomik kaynağını oluşturan İpek Yolu’ndan daha fazla yararlanamamıştır.5 Bunun gibi şehir hayatını direkt olarak etkileyen olaylardan sonra da nüfus gittikçe azalmıştır. Sonucunda da terk edilmiş şehir özelliği kazanmıştır.

Abughamrents Kilisesi ve Şehir Duvarları

Abughamrents Kilisesi ve Şehir Duvarları

Günümüzde Ani harabeleri ayakta tutulmaya çalışılıyor. Bunun için restorasyon çalışmaları mevcut. Fakat bu çalışmalar o bölgeye canlılık ya da çevre bilinci getiremiyor. Bu kadar önemli bir yapıya ulaşım meselesinde hâlâ sorunlar bulunmaktadır. Çevredeki yerel halk bile bu tarihi alanla ilgili olarak yeterli bilgiye sahip değildir. Özlü ve Kaleli’nin önerileri çerçevesinde şehrin tanıtımının daha iyi yapılması, bilgi kirliliği sorunlarının çözülmesi, kaçak kazılara önlem alınması gerektiği anlaşılmaktadır.6 Büyük şehirlerdeki tarihi yapılara tam anlamıyla sahip çıkamıyorken, Anadolu’da bulunan bunun gibi yapılar daha çaresiz durumda kalmaktadır. Binlerce yıl ayakta kalmış, başka kültürlere ev sahipliği yapmış bu mekânlar, yakın zamanda teker teker yok olmaktadırlar. Bunun sebebi de tarih bilincinin eksikliği ve tarihi yapıların öneminin anlaşılamamış olmasıdır.

Kaynakça

  • Gündoğdu, H. (2006). Kültürlerin Buluştuğu Bir Ortaçağ Şehri: Ani. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (17), 51-84.
  • Özlü, T., & Kaleli, C. (2019). Kültürel Miras Turizmi Açısından Bir Değerlendirme: Ani Ören Yeri/An Evaluation in terms of Cultural Heritage Tourism: Ani Ruins. Amisos, 4(7), 195-218.
  • Yiğitbaş, A. (2014). Ani Harabeleri ve Fetih Camii. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 1(4), 1-5.

By using a Data Bedroom Rating to pick the Right Data Room

Önceki

İstanbul’un Suları

Sonraki

hoşunuza gidebilir

Yorumlar

CEVAP BIRAKIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha Fazla Sesli Makale