Editörüm Seçimi Sesli Makaleüst menü

İstanbul’un en Talihsiz Olayı: Latin İstilası

0

İstanbulun en Talihsiz Olayı: Latin İstilası

İstanbulun başına gelmiş en talihsiz olay birçok tarihçiye göre 1204 yılında dördüncü haçlı seferleri sırasında meydana gelmiş Latin istilası ve bunun sonucu olarak İstanbul merkezli kurulan Latin Krallığı olmuştur. Yaklaşık 57 yıl süren bu dönemde, o zamanlar Konstantinopolis olan şehirde çok şiddetli yıkımlar gerçekleştirilmiş ve bunlarla şehrin bütün çehresi değişmiştir. 1204-1261 yılları arasında Konstantinopoliste kurulan Latin Krallığı İstanbulun, ve Bizans’ın geleceğini etkilemiş ve şehrin tarihinde ciddi bir felaket hadisesi olarak yer almıştır.

Haçlı Ordusunun Konstantinopolis’e Girişi, Eugène Delacroix, 1840, Musée du Louvre,

Haçlı Ordusunun Konstantinopolis’e Girişi, Eugène Delacroix, 1840, Musée du Louvre, Paris.

Avrupadan yola çıkan Haçlıların asıl amacı Kudüsteki kutsal toprakları geri kalmak ve müslümanlarla savaşmaktı, ancak yolları Doğu Romanın başkenti İstanbula da düştüğünde işin rengi tamamen değişmişti. Dördüncü haçlı seferi, kendilerince düşmana karşı kutsal bir amaç adına seferberlik düzenleyen Katoliklerin bir başka hristiyan devlet olan ve dindaşları Doğu Romayı, yani Bizans’ı, yağmalamaları ve başkentlerinde yarım asırlık bir krallık kurmalarıyla neticelenmişti. İki hristiyan devletin böyle bir sonuca varması ise tarihsel süreç ile mümkün olmuştu. Buna göre, arka planda dönemin politik gelişmeleri dışında da batıda Kutsal Roma İmparatorluğu ile doğuda Bizans; kültür, dil ve hatta dini itibariyle zamanla birbirinden bambaşka iki devlet haline gelmişti. Öyle ki Romanın iki yakasındaki fark dördüncü yüzyıl itibariyle gittikçe daha da derinleşmiş ve artık karşılıklı bir nefret halini almıştır. Dördüncü Haçlı seferinde Katolik ve Latin Avrupanın Ortodoks Hristiyan ve Yunan kültürü temsilcisi Bizans başkentini yağmalaması iki devletin arasındaki ayrımın belki de en somut sonuçlarından biri olmuştu. Başkentini kaybeden Bizans İmparatorluğu da bu periyotta büyük bir gerileme dönemine girmiş, 1261 yılında Konstantinopolisi geri alsa da gücünü yitirmiştir.

Haçlıların İstanbul’u Fethi, 15. Yüzyıl

Haçlıların İstanbul’u Fethi, 15. Yüzyıl

Yarım asırlık Latin Krallığı periyodu İstabul tarihi için yağma, yıkım ve zarar olarak kayıtlara geçmiştir. Bu sürecin başlangıcında Marmara Denizi üzerinden önce Kadıköy ve Üsküdar taraflarına gelen Haçlı ordusu kısa süre içinde taarruza geçmiş ve Galataya gelmişlerdi. Buradan Venedikin tedarik ettiği gemilerle Haliç’i kapatmışlar ve Haçlı ordusu aynı anda kara üzerinden de atlı birliklerle saldırmaya devam etmişlerdi. Bu şekilde Galata surlarının büyük bir kısmını kendi kontrollerine almışlar ve şehre resmen girmişlerdi. Latinler geçtikleri bölgeleri ateşe veriyorlar ve binaları ayırt etmeden  yıkıyorlardı. Bu dönemde Tarihi Yarımadada bulunan ve Konstantinopolise gelen müslüman tüccarlara tahsis edilmiş bir camii de kundaklanmıştı ve alevleri şehrin kalbi Ayasofyanın bulunduğu bölgeye kadar gelmişti. Yangınlar günlerce sürmüş ve şehirdeki birçok eser kül olmanın eşiğine gelmiştir.

Venedikliler Konstantinopolis Surlarında, Domenico Tintoretto, 16. yüzyıl

Venedikliler Konstantinopolis Surlarında, Domenico Tintoretto, 16. yüzyıl

Bizans ordusu bir yandan tahttaki belirsizlikler bir yandan da askeri yetersizlikleri ile Haçlılara karşı harekete geçmiş ama hiç başarılı olamamışlardı. Haçlılar şehri yağmaya geçtiklerine ise hiçbir şey dinlemeden Konstantinopolisi tahrip etmeye başlamışlardı. Lahitler açılmış, kiliselerin ve binaların içindeki değerli eşyalar arabalara bindirilip Batı Romaya gitmek üzere yola çıkarılmıştı. Pahada yüksek ve ağır çeken madeni heykeller ve unsurlar eritilmiş ve bu şekilde bineklere bindirilmişti. Bu dönemde İstanbuldan çalınan birçok eser bu yollarla ve gemilerle Avrupa şehirlerine götürülmüştür. Örneğin bugün Venedikte San Marco Kilisesi önünde replikası bulunan at heykelleri bu dönemde Hipodromda bulunan Bizans İmparatorluğu locasından kaçırılmışlardır. Orijinalleri bugün kilise içinde koruma altındadırlar. Haçlıların şehri yağmalaması üç günden fazla sürmüştür ve en çok tahribat kiliselerde gerçekleşmiştir. Bizans İstanbulu için maddi ve manevi bir değer arz eden çok fazla unsur ya kaçırılmış, ya kundaklanmış ya da bir daha tamir edilemeyecek surette yıkılmıştır.

San Marco Kilisesi’nde İstanbul’dan götürülen at heykellerinin orijinali ve replikası.

Bugün İstanbulda 57 sene boyunca kendi krallıklarını kurmuş olan Latinlerin hiçbir izine rastlayamıyoruz, çünkü Haçlılarla başlayan bu yıkım periyodunda Latinler şehirde kendilerine ait bir eser yapmamışlardır. Bunlar haricinde ise araştırmalar ve kazılar yapıldıkça Venedikte ve Avrupanın başka şehirlerinde yıllardır var olan heykellerin ve sanat eserlerinin aslında yine Bizans dönemi İstanbulundan oraya götürüldüğü ortaya çıkmaktadır. Örneğin bunların arasında en ilginci ev en dikkat çekeni yine San Marco Kilisesinin bir köşesinde mevcut olan dört imparator heykelidir. Bu heykel Romanın ilk dönemlerinde imparatorluğun dörde bölündüğü Tetrarşiperiyodundaki imparatorların beraber gösterildiği, ve imparatorluğun birlik beraberliğini simgeleyen bir eserdir. Ancak heykeldeki bir imparatorun ayağı eksiktir. Asıl ilginç olan durum da imparatorun kayıp ayağının kısa süre önce Lalelide yapılan bir kazıda ortaya çıkmıştır. Bunun gibi birçok eser zamanla araştırmalar ve kazılar sonucu ortaya çıkmaktadırlar.

1261 yılında Anadoluda küçük bir beylik olarak kalan Bizans gücünü toplamış ve şehri kuşatarak tekrardan Latinlerin elinden almıştır. Ancak şehrin Bizans elinde durması yine uzun sürmeyecektir. Nitekim 15. yüzyıl ortasında da şehir Müslümanların eline geçecek ve Müslüman bir kimlik kazanarak İstanbul tarihine yeni bir sayfa açacaktır.

Latin İstilası İstanbulun tarihinde oldukça talihsiz, barbarca ve vahşi bir saldırı olarak geçmiştir. Tahribatların üzerine hiçbir tamirin yapılmaması, şehirde kendi kültürlerini gösterecek bir eser dahi yapmamış olmamaları da hem bu dönemin kent tarihi için ciddi bir zayiat olduğunu destekler.

Kaynakça:

  • Semavi Eyice, Bizans İmparatorluğunun Çöküşünün Başlangıcı”, Divan İlmi Araştırmalar Dergisi sayı 16, sf 183-208
  • Filip Van Tricht, The Latin Renovatio of Byzantium, Leiden: Brill, 2011

Investing In Nfts

Önceki

Ice Casino 25 Euro No Deposit Bonus Or 50 Free Spins

Sonraki

hoşunuza gidebilir

Yorumlar

CEVAP BIRAKIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir